Uzmanlık Alanı

İşitme Kaybına Bağlı Dil ve Konuşma Terapisi

Çocuğunuzda işitme kaybı var ve dil gelişiminde gerilik mi gözleniyor? İşitme kaybı, erken cihazlandırma ve uzman İşitsel-Sözel (AVT) terapi ile akranlarıyla tamamen aynı seviyeye ulaşılabilecek bir süreçtir.

11 uzman bu alanda hizmet veriyor

İşitme Kaybına Bağlı Dil ve Konuşma Terapisi

Detaylı Bilgi

Dünyayı keşfetmek, annesinin sesini duymak ve o sesleri taklit ederek konuşmayı öğrenmek... İşitme, konuşma dilinin en temel kapısıdır. Bebeğinizde doğuştan veya sonradan gelişen bir işitme kaybı olduğunu öğrenmek anne-baba olarak sizi derin bir endişeye sevk edebilir. "Çocuğum beni duyabilecek mi?", "Bana anne diyebilecek mi?" soruları zihninizi sarabilir.

Ancak içiniz rahat olsun. Günümüzün gelişmiş işitme teknolojileri (dijital işitme cihazları ve koklear implant - biyonik kulak) ve erken dönemde başlanan Dil ve Konuşma Terapisi sayesinde, işitme kayıplı çocukların akranlarıyla aynı okullarda okuması, tamamen akıcı ve anlaşılır konuşması mümkündür.

Uluslararası Altın Kural: 1-3-6 Kuralı Klinik araştırmalar, işitme kayıplı bebeklerde dil gelişiminin normal akranlarını yakalaması için şu takvime uyulması gerektiğini vurgular: - 1. Ay: Yenidoğan işitme taramasının yapılması. - 3. Ay: İşitme kaybının kesin odyolojik tanısının konulması. - 6. Ay: Bebeğe uygun cihazın takılması ve Dil ve Konuşma Terapisine (işitsel rehabilitasyona) başlanması.

İşitme cihazı veya koklear implant, kulağa sesi fiziksel olarak iletir; ancak beynin o sesleri anlamlandırması, kelimelere dönüştürmesi ve konuşmayı öğrenmesi tamamen Dil ve Konuşma Terapisi süreciyle gerçekleşir. Cihaz takmak işin başlangıcıdır, asıl dil gelişimi eğitimle inşa edilir.

Belirtiler ve İşaretler

Bebeklikte ani ve yüksek seslere (kapı çarpması, yüksek sesle konuşma) irkilmeme, uykudan uyanmama

6-9 aylıkken sesin yönünü bulamama (sesin geldiği yöne dönüp bakmama)

12 aylık olmasına rağmen ismine tepki vermeme, göz teması kurmama veya babıldama (ses oyunları) yapmama

İlk kelimelerin söylenmesinde belirgin gecikme (18 ay ve sonrasında hiç anlamlı kelimenin olmaması)

Konuşurken belirli sesleri (özellikle tiz sesler: /s, ş, z, f, ç/ gibi yüksek frekanslı ünsüzler) yutma, karıştırma veya bozuk üretme

Konuşurken kendi sesinin yüksekliğini (gürlüğünü) ayarlayamama, aşırı bağırarak veya fısıldar gibi konuşma

Gürültülü ortamlarda söylenenleri anlamakta zorlanma, sürekli 'efendim?', 'ne dedin?' diye sorma

Okul çağında okuma-yazma öğrenmede ve okuduğunu anlamada yaşıtlarının gerisinde kalma

Olası Nedenler

Genetik Faktörler: Doğuştan gelen işitme kayıplarının %50'den fazlası genetik geçişlidir (ailede işitme engeli öyküsü).
Hamilelik Dönemi Enfeksiyonları: Gebelik sırasında annenin geçirdiği CMV, kızamıkçık, toksoplazma veya herpes gibi enfeksiyonlar.
Doğum Sonrası Komplikasyonlar: Prematüre doğum, düşük doğum ağırlığı, yenidoğan sarılığı (kernikterus) veya yenidoğan yoğun bakımında kalmış olmak.
Geçirilmiş Hastalıklar: Çocukluk döneminde geçirilen menenjit, kabakulak gibi yüksek ateşli enfeksiyonlar.
Ototoksik İlaç Kullanımı: Bebeklikte veya hamilelikte iç kulağa zarar verebilecek bazı antibiyotik veya ilaçların kullanımı.
Sık Tekrarlayan Orta Kulak Enfeksiyonları: Kulak zarının arkasında sıvı birikmesi (otitis media) sonucu oluşan geçici/kalıcı iletim tipi kayıplar.

Terapi Süreci

İşitme kaybına bağlı dil terapisi, odyologlar ve KBB uzmanlarıyla yakın iş birliği içinde yürütülen ve işitsel uyarımı temel alan bilimsel bir süreçtir:

Kullanılan Kanıta Dayalı Terapi Yaklaşımları: - İşitsel-Sözel Terapi (Auditory-Verbal Therapy - AVT): Çocuğun görsel ipuçlarına (dudak okuma) bağımlı kalmadan, sadece işitsel duyusunu kullanarak sesleri anlamlandırmasını, kelimeleri ayırt etmesini ve konuşma dilini doğal yolla edinmesini sağlayan, aile katılımlı dünya standartlarında yöntemdir. - İşitsel Habilitasyon: Koklear implant veya işitme cihazı takıldıktan sonra beynin yeni gelen dijital sesleri işlemesini (sesi fark etme, ayırt etme, tanımlama, anlama basamakları) sağlayan sistemli egzersizler. - Total İletişim Yaklaşımı: Sözel dil ediniminde çok ciddi zorluk yaşayan veya ileri derecede kayıpları olan çocuklarda işaret dili, görsel semboller ve sözel konuşmanın bir arada kullanılması.

Terapi Sıklığı ve Aile: İşitme kayıplı çocuklarda terapi haftada en az 1-2 seans olarak planlanır. Terapideki en önemli hedef, aileye günlük yaşamda (oyun oynarken, yemek yerken) çocuğun işitsel farkındalığını nasıl artıracaklarını ve dile maruz bırakacaklarını öğretmektir.

HEDEF KİTLEDoğuştan veya sonradan işitme kaybı yaşayan bebekler, çocuklar, koklear implant (biyonik kulak) veya işitme cihazı kullanan tüm bireyler

Sıkça Sorulan Sorular

İşitme kaybı olan çocuğum normal okulda okuyabilir mi?

Evet. Erken tanı alan, doğru cihazlandırılan (işitme cihazı veya koklear implant) ve yoğun dil terapisi alan işitme kayıplı çocukların çok büyük bir kısmı akranlarıyla aynı sınıflarda (kaynaştırma eğitimiyle) okuyabilmekte ve akademik olarak son derece başarılı olabilmektedir. Sınıf içinde öğretmenin sesini doğrudan çocuğun cihazına ileten FM sistemleri gibi teknolojiler de bu süreci destekler.

İşaret dili öğrenmek çocuğumun sözel konuşmasını engeller mi?

Hayır. Bilimsel araştırmalar, erken yaşta işaret dili veya jestsel destekler öğrenmenin sözel dil gelişimini engellemediğini, aksine beynin dil alanlarını aktif tutarak sözel konuşmaya geçişi kolaylaştırdığını göstermektedir. Ancak öncelikli hedefimiz çocuğun sözel konuşmayı edinmesi ise, terapide 'İşitsel-Sözel Terapi' ilkelerine sadık kalınarak işitsel algı maksimum düzeyde uyarılır.

Koklear İmplant (biyonik kulak) ameliyatından sonra konuşma hemen başlar mı?

Hayır. Koklear implant ameliyatı sadece kulağa ses sinyalini gönderir. Ameliyattan sonra cihaz ilk açıldığında (dış parça takıldığında) çocuk sesleri duyar ama bunları anlamlandıramaz (sesleri gürültü gibi algılar). Seslerin 'anne sesi', 'köpek havlaması' veya 'kapı zili' olduğunu anlaması ve bunları taklit ederek konuşmaya başlaması için 1 ila 3 yıl süren yoğun bir işitsel rehabilitasyon/dil terapisi süreci gereklidir.

Orta kulakta sıvı birikmesi konuşmayı etkiler mi?

Evet. Orta kulakta sıvı birikmesi (seröz otitis media), çocuğun sesleri sanki 'suyun altındaymış gibi' boğuk ve kısık duymasına (20-40 dB iletim tipi işitme kaybı) yol açar. Özellikle 1-3 yaş arasındaki dil edinim döneminde bu sıvının uzun süre kalması, çocuğun sesleri net duyamaması nedeniyle telaffuz (artikülasyon) hatalarına ve konuşma gecikmesine neden olur. KBB kontrolü şarttır.

Evde işitme kayıplı çocuğumla nasıl iletişim kurmalıyım?

Onunla konuşurken mutlaka göz hizasına inin ve yüz yüze olun, dudaklarınızı rahatça görebilsin. Evdeki arka plan gürültülerini (TV, elektrik süpürgesi vb.) azaltın. Konuşurken bağırmak yerine sakin, net ve kelimeleri biraz daha belirginleştirerek konuşun. Ses çıkaran oyuncaklarla oynayarak işitsel dikkatini geliştirin.