Konuşma Apraksisi
Apraksi, kas güçsüzlüğü olmaksızın konuşma hareketlerinin planlanması ve programlanmasında yaşanan nörolojik bir bozukluktur.
Detaylı Bilgi
Konuşma apraksisi (Apraxia of Speech), kişinin ne söylemek istediğini bilmesine rağmen, konuşma için gerekli olan ağız, dil ve çene hareketlerini doğru sıraya koymakta ve planlamakta zorluk yaşamasıdır. Bu durum bir kas güçsüzlüğü (dizartri) veya anlama sorunu (afazi) değildir; tamamen bir "motor planlama" sorunudur. Beyinden kaslara giden "nasıl hareket edileceği" bilgisinde bir kopukluk vardır. Çocukluk çağı konuşma apraksisi (ÇÇKA) gelişimsel olabilirken, yetişkinlerde genellikle inme veya beyin hasarı sonrası görülür.
Temel Özellikleri: - Tutarsız ses hataları (aynı kelimeyi her seferinde farklı yanlış söyleme) - Konuşmaya başlarken zorlanma ve arama davranışları - Prozodi (konuşma ritmi ve vurgu) bozukluğu
Belirtiler ve İşaretler
Olası Nedenler
- İnme (özellikle sol hemisfer)
- Travmatik beyin hasarı
- Beyin tümörleri
- Nörodejeneratif hastalıklar
- Genetik faktörler (Çocukluk çağı apraksisi için)
- Metabolik bozukluklar
Terapi Süreci
Apraksi terapisi, motor öğrenme prensiplerine dayanır ve yoğun tekrar gerektirir:
Terapi Yöntemleri: - PROMPT Tekniği: Terapistin elleriyle konuşma organlarına dokunarak doğru hareketi hissettirmesi - Melodik Tonlama Terapisi (MIT): Konuşmanın müzikal ve ritmik unsurlarını kullanma - DTTC (Dynamic Temporal and Tactile Cueing): Taklit ve zamanlama temelli yoğun çalışma - ReST (Rapid Syllable Transition Treatment): Hece geçişlerini hızlandırma
Terapide amaç, beyne doğru motor planları yeniden öğretmektir.
HEDEF KİTLEKonuşma apraksisi tanısı almış çocuklar ve inme sonrası apraksi gelişen yetişkinler
Sıkça Sorulan Sorular
Apraksi ve gecikmiş konuşma arasındaki fark nedir?
Gecikmiş konuşmada çocuk dili öğrenmekte yavaştır ancak ses hataları tutarlıdır. Aprakside çocuk dili anlar ancak motor planlama sorunu nedeniyle sesleri üretmekte ve sıralamakta zorlanır.
Apraksili bir çocuk konuşabilir mi?
Evet, yoğun ve uygun terapi ile birçok çocuk konuşabilir. Şiddetli vakalarda alternatif iletişim (AAC) yöntemleri de süreci destekler.
Yetişkinlerde apraksi düzelir mi?
Beyin plastisitesi sayesinde yetişkinlerde de iyileşme mümkündür. İyileşme hızı hasarın boyutuna ve terapinin yoğunluğuna bağlıdır.
Oral motor egzersizler (üfleme, dil çıkarma) işe yarar mı?
Konuşma dışı oral motor egzersizlerin (NSOME) apraksi tedavisinde doğrudan etkisi kanıtlanmamıştır. Konuşma temelli egzersizler daha etkilidir.
İlgili Uzmanlık Alanları
Uzmanla Görüşün
Konuşma Apraksisi konusunda uzman bir dil ve konuşma terapisti ile görüşmek ister misiniz?
Terapist Bul